"बुद्ध आणि त्यांचा धम्म" : डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचा महान ग्रंथ आणि मोफत PDF Download
अनुक्रमणिका (Table of Contents)
नमस्कार वाचकहो! Jaybhimtalk च्या या विशेष लेखामध्ये आपले मनापासून स्वागत आहे. आज आपण केवळ एका पुस्तकाविषयी बोलत नाही आहोत, तर आपण अशा एका महाग्रंथाविषयी माहिती घेणार आहोत ज्याने भारताच्या सामाजिक, धार्मिक आणि सांस्कृतिक इतिहासाला एक नवे वळण दिले. तो ग्रंथ म्हणजे बोधिसत्व भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी लिहिलेला "द बुद्ध अँड हिज धम्म" (बुद्ध आणि त्यांचा धम्म).
14 ऑक्टोबर 1956 रोजी नागपूरच्या पवित्र दीक्षाभूमीवर जेव्हा डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी आपल्या लाखो अनुयायांसह बौद्ध धम्माची दीक्षा घेतली, तेव्हा ही केवळ एक धार्मिक परिवर्तन नसून ती एक वैचारिक क्रांती होती. या क्रांतीचा वैचारिक पाया, मार्गदर्शक आणि संविधानात्मक आधार म्हणजे 'बुद्ध आणि त्यांचा धम्म' हा ग्रंथ होय. आजही जगभरातील लाखो लोक या पुस्तकाचा आधार घेऊन आपले जीवन सुसह्य आणि अर्थपूर्ण करत आहेत.
ग्रंथाची पार्श्वभूमी आणि निर्मितीचा ऐतिहासिक संघर्ष
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी आपल्या आयुष्यातील शेवटची 5 ते 6 वर्षे या ग्रंथाच्या सखोल लेखनासाठी आणि संशोधनासाठी खर्च केली. 1935 मध्ये नाशिक जिल्ह्यातील येवला येथे त्यांनी "मी हिंदू म्हणून जन्मलो असलो तरी हिंदू म्हणून मरणार नाही" अशी ऐतिहासिक घोषणा केली होती. त्यानंतर त्यांनी जगातील सर्व प्रमुख धर्मांचा सखोल आणि चिकित्सक अभ्यास केला. त्यांना असे ठामपणे दिसून आले की बुद्ध धम्म हा एकमेव असा मार्ग आहे जो विज्ञानावर आधारित आहे, ज्याला कोणत्याही चमत्काराची जोड नाही आणि जो मानवी समतेचा, स्वातंत्र्याचा आणि बंधुभावाचा प्रखर पुरस्कार करतो.
हे ही वाचा
नवीनतम पोस्ट शोधत आहे...
पुढे वाचाहा ग्रंथ लिहिताना बाबासाहेबांची प्रकृती अत्यंत खालावलेली होती. तरीही, धम्म क्रांतीच्या ध्येयाने प्रेरित होऊन त्यांनी रात्र-रात्र जागून हा ग्रंथ पूर्ण केला. त्यांनी या ग्रंथासाठी पाली, संस्कृत, इंग्रजी, जर्मन आणि फ्रेंच अशा अनेक भाषांमधील प्राचीन संदर्भांचा आधार घेतला. त्यांच्या महापरिनिर्वाणानंतर (6 डिसेंबर 1956) काही महिन्यांनी, म्हणजेच 1957 मध्ये हा ग्रंथ पीपल्स एज्युकेशन सोसायटीतर्फे प्रकाशित करण्यात आली.
बुद्ध आणि त्यांचा धम्म: ग्रंथाचे 8 सविस्तर भाग (Detailed Breakdown)
हा ग्रंथ डॉ. आंबेडकरांनी अत्यंत शिस्तबद्ध पद्धतीने 8 प्रमुख भागांमध्ये विभागला आहे. प्रत्येक भागात बुद्धांच्या जीवनातील आणि तत्त्वज्ञानातील अशा पैलूंवर प्रकाश टाकला आहे जे सामान्यतः जुन्या ग्रंथांमध्ये अंधश्रद्धेमुळे झाकोळले गेले होते:
1. सिद्धार्थाचा जन्म, बालपण आणि वास्तववादी गृहत्याग
पहिल्या भागात बाबासाहेबांनी सिद्धार्थाच्या जन्मापासून ते त्यांच्या संन्यासापर्यंतचा प्रवास मांडला आहे. येथे त्यांनी पारंपारिक कथेला छेद दिला आहे. त्यांनी पुराव्यासह सिद्ध केले की, 'शाक्य आणि कोलिय' या दोन राज्यांमध्ये रोहिणी नदीच्या पाण्यावरून झालेल्या हिंसक वादामुळे सिद्धार्थाने युद्धाचा मार्ग नाकारला आणि शांततेचा मार्ग शोधण्यासाठी गृहत्याग केला.
2. ज्ञानप्राप्ती आणि बुद्धांचा पहिला धम्म उपदेश
दुसऱ्या भागात सिद्धार्थाने विविध गुरुंकडे घेतलेले शिक्षण आणि अखेर निरंजना नदीकाठी प्राप्त केलेले 'सम्यक संबोधी' (ज्ञान) याचे वर्णन आहे. ज्ञानप्राप्ती म्हणजे मानवी दुःखाचे मूळ कारण शोधणे आणि त्यावर उपाय शोधणे होय. बुद्धांनी सारनाथ येथे दिलेले पहिले प्रवचन याचे महत्त्व यात स्पष्ट केले आहे.
3. धम्म म्हणजे काय आणि त्याचे खरे मानवी स्वरूप
धम्म म्हणजे केवळ भक्ती किंवा विधी नसून ती एक 'नीतिमत्ता' (Morality) आहे. जेव्हा नीतिमत्ता हीच समाजाचा आधार बनते, तेव्हा खऱ्या अर्थाने धम्म अस्तित्वात येतो. धम्म हा विज्ञानाशी सुसंगत असून तो मानवाला अधिक प्रगल्भ आणि करुणामयी बनवतो.
4. धम्म आणि धर्मातील मुलभूत फरक
बाबासाहेबांनी अत्यंत प्रखरपणे 'धर्म' (Religion) आणि 'धम्म' (Dhamma) यातील फरक स्पष्ट केला आहे. धर्म हा वैयक्तिक असतो आणि तो देव, आत्मा किंवा अलौकिक शक्तीवर आधारित असतो. मात्र, धम्म हा सामाजिक असतो आणि तो मानवाच्या कल्याणावर आधारित असतो.
5. बुद्धांचे संघ आणि भिक्खूंची कर्तव्ये
या भागात बुद्धांनी स्थापन केलेल्या 'संघा'ची माहिती दिली आहे. भिक्खू म्हणजे कोण आणि त्याने समाजाच्या मार्गदर्शनासाठी कसे जगावे याचे आदर्श यात मांडले आहेत. भिक्खू संघाने सामाजिक विषमता दूर करण्यासाठी कसे प्रयत्न करावेत, हे यात सांगितले आहे.
6. बुद्धांचे उपदेश आणि नैतिक तत्त्वज्ञान
बुद्धांनी सामान्य माणसाला काय शिकवले? पंचशील, अष्टांगिक मार्ग आणि दहा पारमिता याबद्दलची माहिती या भागात आढळते. हे विचार जागतिक शांततेसाठी अत्यंत आवश्यक आहेत. 'मैत्री' ही संकल्पना येथे केंद्रस्थानी आहे.
7. बुद्धांचे कार्य आणि सामाजिक बदल
बुद्धांनी समाजात कशी क्रांती घडवून आणली, याचे वर्णन येथे येते. त्यांनी चातुर्वर्ण्य व्यवस्थेला कसा विरोध केला आणि स्त्रियांना समान हक्क कसे दिले, हे बाबासाहेबांनी आवर्जून नमूद केले आहे.
8. बुद्धांचा महापरिनिब्बान आणि अंतिम संदेश
शेवटच्या भागात बुद्धांच्या निर्वाणाचे आणि "अप्प दीपो भव" (स्वतःचा दिवा स्वतः व्हा) या संदेशाचे वर्णन आहे. कोणा एका व्यक्तीला देव मानण्याऐवजी विवेकाने मार्ग निवडा, हा संदेश यात दिला आहे.
या ग्रंथातील काही प्रेरणादायी विचार
21 व्या शतकात या ग्रंथाची गरज
आज जग हिंसा आणि द्वेषच्या छायेखाली आहे, अशा वेळी बाबासाहेबांनी दिलेला धम्म मार्गच मानवतेला वाचवू शकतो. हा ग्रंथ केवळ धार्मिक पुस्तक नसून आधुनिक जीवन जगण्याचे 'मॅनुअल' आहे. हे वाचल्याने माणसाची तार्किक बुद्धी जागृत होते.
मोफत PDF डाउनलोड (Free Download)
बुद्ध आणि त्यांचा धम्म
संपूर्ण मराठी आवृत्ती - डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
1. बुद्ध आणि त्यांचा धम्म पुस्तक कसे डाउनलोड करायचे?
तुम्ही jaybhimtalk च्या या अधिकृत वेबसाईटवरून 'बुद्ध आणि त्यांचा धम्म' या महाग्रंथाची PDF अत्यंत सोप्या पद्धतीने डाउनलोड करू शकता. वरील डाउनलोड बटनवर क्लिक करा.
2. बुद्ध आणि त्यांचा धम्म हे पुस्तक मराठीमध्ये कुठे मिळेल?
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे हे महान पुस्तक मराठी भाषेत वाचण्यासाठी jaybhimtalk ही सर्वात विश्वसनीय जागा आहे. आम्ही याची शुद्ध मराठी आवृत्ती येथे उपलब्ध केली आहे.
3. बुद्ध आणि त्यांचा धम्म पुस्तक फ्री मध्ये कुठे मिळेल?
जर तुम्ही हे पुस्तक फ्री मध्ये शोधत असाल, तर jaybhimtalk च्या राजगृह लायब्ररीमध्ये तुम्हाला हे आणि ५०००+ इतर क्रांतिकारी पुस्तके मोफत मिळतील.
4. हे पुस्तक कोणत्या वयोगटातील लोकांनी वाचावे?
विद्यार्थ्यांपासून ते वृद्धांपर्यंत कोणीही हे पुस्तक वाचले पाहिजे. विशेषतः तरुणांनी आपली विचारशक्ती वाढवण्यासाठी jaybhimtalk वरील हे पुस्तक वाचणे गरजेचे आहे.
5. "Buddha and His Dhamma" या पुस्तकात एकूण किती भाग आहेत?
हे पुस्तक एकूण 8 मुख्य भागांमध्ये (Books) विभागलेले आहे. या प्रत्येक भागाचे सविस्तर विवेचन तुम्हाला jaybhimtalk च्या या लेखामध्ये वाचायला मिळेल.
आम्हाली फॉलो करा
लेखक: Jaybhimtalk Team
हा लेख बाबासाहेबांच्या धम्म विचारांचा प्रसार करण्याच्या उद्देशाने आमच्या टीमने सखोल संशोधनानंतर तयार केला आहे. आमचा उद्देश समाजातील प्रत्येकापर्यंत योग्य माहिती पोहोचवणे हा आहे. आमचा हा प्रयत्न आवडल्यास नक्की शेअर करा.